زمینه و هدف: فاسیولیازیس یکی از بیماری های مشترک انسان و دام است که آسیب های بهداشتی و لطمات اقتصادی زیادی را در مناطق مختلف ایران به وجود می آورد. فاسیولا هپاتیکا و فاسیولا ژیگانتیکا از عوامل شناخته شده فاسیولیازیس هستند که هر کدام چهره اپیدمیولوژیک خاصی دارند. شناخت گونه های فاسیولا در انتخاب صحیح روش های کنترل بیماری در یک منطقه نقش بسزایی دارد. با عنایت به اهمیت بهداشتی و اقتصادی این بیماری، مطالعه حاضر با هدف تعیین گونه انگل در زنجان به شیوه مولکولی انجام یافته است.روش بررسی: تعداد 535 کرم بالغ فاسیولا پس از جمع آوری از کبدهای آلوده (گاو و گوسفندهای ذبح شده در کشتارگاه زنجان) در بافر PBS شستشو شدند. نیمه پیشین کرم ها به الکل 70 درصد منتقل و تا استخراج اسیدهای نوکلئیک در 20- درجه سانتی گراد نگهداری شدند. اسیدهای نوکلئیک نمونه ها به شیوه اصلاح شده فنل کلروفرم استخراج و در آن ها قطعه بین دو ژن 5.8S و 28S از rDNA با روش PCR تکثیر یافت. چند شکلی قطعهITS2  به روش PCR-RFLP و توالی بازهای آلی آن با تکنیک تعیین توالیDNA  تعیین شد.یافته ها: نتایج PCR-RFLP و مقایسه توالی بازهای ناحیه ITS2 با توالی های ثبت شده در بانک ژنی نشان داد که همه نمونه های مورد مطالعه، فاسیولا هپاتیکا بودند. هم چنین تعیین توالی نشان داد که در ناحیه ITS2 تعداد 361 جفت باز آلی وجود دارد. توالی بازهای ناحیه ITS2 سیزده نمونه در بانک ژنی به شماره های EU391412-EU391424 ثبت شد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه شواهدی از وجود فاسیولا ژیگانتیکا در زنجان بدست نیامد و کلیه نمونه های مورد بررسی فاسیولا هپاتیکا تشخیص داده شدند.

با بررسی انگل شناسی روی 25 عدد ماهی سیاه کولی (Vimba vimba) صید شده از سواحل جنوبی دریای خزر منطقه بابلسر در سال 1379، انگل آسیمفیلودوراکوبانیکوم Asymphylodora Kubanicum Isaichikov, 1923 از روده 15 عدد ماهی آلوده جداسازی و شناسائی گردید.ماهیان در محیط طبیعی خود با عوامل بیماریزای انگلی و میزبانان واسط آنها و سایر عوامل عفونی ارتباط بسیار نزدیکی دارند. یکی از شاخه¬های انگلی که گونه¬های مختلف آن ماهیان را بعنوان میزبان انتخاب می¬نمایند ترماتودهای دیژن هستند. این گروه بزرگ انگلی، اندامهای مختلف ماهی بویژه دستگاه گوارش آنرا آلوده می¬سازند. علاوه بر دستگاه گوارش سایر اندامها نظیر چشم، خون، قلب و عضلات ماهی نیز به اشکال نوزادی این گروه انگل آلوده می¬شوند. ترماتودهائی که اندامهایی بغیر از دستگاه گوارش را آلوده می¬کنند، بیماریزا هستند (Woo,1995).

هدف: توصیف کوتاهی از ترماتود دیژنه (Orientodiploproctodaeum diacanthi) و تعیین میزان فراوانی این ترماتود در میش ماهیان خلیج فارس ایران.طرح: نمونه برادری تصادفی.حیوانات: 31 قطعه میش ماهی (Protonibea diacanthus)روش: صید میش ماهیان در اندازه های مختلف در سه ایستگاه هندیجان، بحرگان و دهانه بهمنشیر با استفاده از تورکفی و تورگوشگیر صورت گرفت. لوله گوارش هر ماهی پس از صید از ابتدای معده تا انتهای روده بزرگ نزدیک مخرج بریده و به آزمایشگاه برده شد. پس از بازکردن معده و روده ها، ضمن بررسی مواد مختلف خورده شده تعدادی ترماتود نیز جمع آوری و شمارش شدند. برای تشخیص انگل از روش های رنگ آمیزی و تهیه مقاطعی از ترماتود استفاده شد.نتایج: گونه ترماتود مزبور به عنوان Orientodiploproctodaeum diacanthi)) تشخیص داده شد. از مجموع 31 میش ماهی تعداد 7 قطعه 22.5) درصد) دارای اورینتودیپلوپروکتودئوم دیاکانتای بودند.نتیجه گیری: اورینتودیپلوپروکتودئوم دیاکانتای برای اولین بار در میش ماهیان خلیج فارس ایران شناسایی و گزارش می شود. ضمنا چون این ترماتود را در ماهی سرخود و ماهی قباد سایر کشورها هم مشاهده کرده اند در اینصورت احتمال دارد این ماهیان و نیز سایر ماهیان خلیج فارس به این انگل آلوده باشند.

تاثیر ترماتودهای انگل Meiogymnophallus minutus و Himasthla spp. روی رشد (طولی و وزنی) صدف خوراکی Cerastoderma edule در خلیج آرکاشون (فرانسه) در داخل مزوکوزم مستقر در محیط طبیعی انجام شد. در طول دوره تابستان، سرعت آلوده شدن به انگل در صدفهای قبلا آلوده شده با این دو ترماتود بسیار سریعتر 0.35) تا 0.45 ترماتود در روز) از صدفهای از ابتدا سالم 0.01) ترماتود در روز) بود. در طول 190 روز مشاهدات سرعت رشد بین 0.001 تا 0.021 میلیمتر در روز متغیر بود. بطور متوسط رشد در صدفهای سالم 0.014) میلیمتر در روز) بیشتر از صدفهای از ابتدا آلوده به انگل 0.011) میلیمتر در روز) بود. این مطالعه همچنین بیانگر این نکته است که آلودگی میزبان توسط ترماتودها ممکن است بتواند سیستم مصونیت آنرا مختل نماید، چنانچه ورود انگلها به داخل میزبان قبلا انگل دار شده در محیط طبیعی سریعتر از میزبانهای سالم بود.

زمینه: استان خوزستان با وسعت زیاد، در پذیرش حلزون های حساس به ویژه لیمنه، با توجه به شرایط آب و هوای گرمسیری زیستگاه مناسبی به شمار می رود. لیمنه ژیدروزیانا نیز یکی از این حلزون هاست که میزبان واسط بسیاری از ترماتودها ست.مواد و روش ها: این تحقیق جهت شناسایی مناطق مختلف استان از نظر آلودگی به این حلزون و تعیین خصوصیات بیولوژیکی و طول عمر آن روی 6213 عدد حلزون لیمنه ژیدروزیانا انجام گرفت. 770 عدد حلزون در حوضچه هایی مشابه شرایط طبیعی زیستی نگهداری شده و از نظر طول عمر مورد بررسی قرار گرفتند. با استفاده از دو روش لوله گذاری و له کردن حلزون (crush) حلزون های آلوده شناسایی شدند.نتایج: از 6213 عدد حلزون مورد بررسی 107 عدد (5%) آلوده به لاروهای ترماتودا بودند. حداکثر و حداقل میزان آلودگی در نواحی (مراونه 4، اهواز، 44%) و (انجیرک و سید نور، دزفول، 1.7%، 1%) مشاهده شد. علاوه بر آن حداکثر و حداقل طول عمر لیمنه ژیدروزیانا به ترتیب در فصل بهار و پاییز مشاهده شد.بحث و نتیجه گیری: از آن جایی که اولین قدم در راه کنترل حلزون ها تعیین دانسیته حلزون ها و شناسایی مناطق آلوده آن ها می باشد، از نتایج این تحقیق جهت برنامه ریزی برای کنترل و مبارزه با حلزون های واسط بیماری و اقدامات مهندسی، به منظور بهسازی محیط می توان استفاده کرد.

زمینه مطالعه: شیستوزومیازیس یکی از آلودگی های مهم در نشخوارکنندگان به حساب می آید. این ترماتود در عروق خونی انواع حیوانات مشاهده میشود. این انگل از بسیاری کشورها از جمله ترکمنستان، قزاقستان، ایران، عراق و قسمتی از اروپا مشاهده شده است. هدف:هدف از این مطالعه تعیین میزان آلودگی به شیستوزوما ترکستانیکم در گوسفندان مناطق مرکزی استان مازندران در سال 92-1391 میباشد.روش کار: طی گزارش سازمان دامپزشکی کشور مبنی بر تلفات سنگین بعضی گله ها در شهرهای شمالی به این مناطق مراجعه گردید. طی بررسیهای به عمل آمده %21.2 در گله های آلوده تلفات مشاهده گردید که با کالبد گشایی 2 راس لاشه در هر گله علت مرگ اورنیتوبیلارزیا ترکستانیکم تائید گردید. از گله های مورد نظر در این شهرستانها نمونه مدفوع تهیه گردید سپس با روش شناور سازی مورد بررسی قرار گرفتند و نتایج بدست آمده با آزمونهای آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: طی این بررسی که در پنج شهرستان مرکزی استان که بیشترین میزان آلودگی در شهرستان بابلسر و کمترین آن دربخش مقریکلای شهرستان بابل مشاهده گردید. تلفات در دامها از نظر جنسیت نیز مورد ارزیابی قرار گرفت و نشان داده شده میزان مرگ و میر در جنس ماده بیشتر از جنس نر مشاهده گردید (0.05>p). نتیجه گیری نهایی:اورنیتوبیلارزیوزیس یکی از بیماریهای بومی در بعضی نقاط ایران محسوب میگردد که اپیدمیهای مختلفی در سالهای اخیر در ایران اتفاق افتاده است. از آنجا که این انگل قادر به ایجاد ضررهای اقتصادی فراوانی در گله های گوسفند و بز در ایران میباشد با توجه به اینکه استان مازندران از کانونهای حایز اهمیت این آلودگی میباشد لذا توجه بیش از پیش سازمان دامپزشکی و نهادهای وابسته به آن را برای کنترل هرچه بهتر و بیشتر این آلودگی می طلبد.

از بررسی چهارده قورباغه مردابی شامل شش قورباغه راه راه (Rana camerani) و هشت قورباغه مردابی معمولی (Rana ridibunda ridbunda) از دو ناحیه استان چهارمحال و بختیاری در جنوب غربی ایران سه گونه ترماتود بدست آمد. 50 درصد قورباغه های R. camerani به Dolichosaccus ratellus آلوده بودند. Skrjabenoeces similis در 50 درصد و Codonocephalus urniger در 12.5 درصد قورباغه های R. ridibunda ridibunda مشاهده گردید. طی این مطالعه قورباغه R. camerani بعنوان میزبان جدیدی برای D. rastellus معرفی گردید. C. urniger برای نخستین بار از ایران و S. similis برای نخستین بار از قورباغه های جنوب غربی ایران بدست آمد.

ترماتود های کبدی ازجمله گونه های فاسیولا و دیکروسلیوم از انگل های زئونوتیک بوده که موجب مرگ ومیر و خسارت های اقتصادی زیادی در نشخوارکنندگان می شوند. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر سن، جنس و فصل در میزان شیوع فاسیولیازیس و دیکروسلیازیس در دام های کشتاری در کشتارگاه تبریز بود. از دی ماه 1395تا دی ماه 1397 با مراجعه به کشتارگاه تبریز، کبدهای 4150 رأس گاو، 500 رأس گاومیش، 2000 رأس بز و 5000 رأس گوسفند ازنظر وجود فاسیولا هپاتیکا، فاسیولا ژیگانتیکا و دیکروسلیوم دندریتیکوم از طریق برش بر روی کبدها و مشاهده چشمی موردبررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که گاو، گوسفندان و بزهای کشتار شده به ترتیب 4/5 درصد، 16 درصد و 6 درصد آلوده به ترماتودهای کبدی بودند (05/0P<). از 500 رأس گاومیش مطالعه شده، ترماتود کبدی جدا نشد. میزان شیوع آلودگی انگلی در هر سه حیوان به طور معنی داری با افزایش سن بیشتر می شد (P<0. 05). همچنین در گاوها و گوسفندان ماده، میزان آلودگی ترماتودهای کبدی در مقایسه با نرها به طور معنی داری بیشتر بود(P<0. 05). به طور معنی داری بیشترین میزان آلودگی در فصل تابستان و کمترین آن در فصل بهار مشاهده شد. بیشترین فراوانی انگلی و شدت آلودگی در همه حیوانات موردمطالعه مربوط به دیکروسلیوم دندریتیکوم و کمترین آن مربوط به فاسیولا ژیگانتیکا بود (P<0. 05). بر اساس قیمت روز بازار، میزان خسارت های اقتصادی ناشی از ضبط کبد گاوها، گوسفندان و بزها به علت آلودگی های ترماتودهای کبدی به ترتیب402240000 (72/3656 دلار)، 576576000 (6/5241 دلار) و 28545000 (5/259 دلار) ریال بود. به علت سابقه اپیدمی انسانی فاسیولیازیس و خسارت های اقتصادی ناشی از ضبط کبد در این منطقه، روش های کنترلی مؤثر پیشنهاد می گردد.

در این مطالعه 85 نمونه لوله گوارش کامل اردک سر سبز از شکارچیان منطقه تالاب گندمان خریداری محتویات روده باریک آنها تخلیه شد و مطابق روش های معمول انگل شناسی کرم های آن جدا و پس از رنگ آمیزی با استفاده از میکروسکوپ نوری مورد شناسائی قرار گرفتند. تنها گونه جدا شده سیلوچاسموس اکسیوروس، ترماتود دیژنه آ از خانواده سیلوستوماتیده تشخیص داده شد. از بین پرندگان مورد مطالعه تعداد 23 قطعه به این ترماتود آلوده بودند و میزان شیوع آلودگی 27% تعیین گردید. تعداد ترماتودهای جدا شده از این نمونه ها حداقل 27 عدد و حداکثر 113 عدد بود. ترماتود دیژنه آی سیلوچاسموس اکسیوروس (Psilochasmus oxyurus) اگر چه دارای پراکندگی جغرافیایی وسیعی در دنیا می باشد، اما برای اولین بار است که از اردک سرسبز در جنوب غرب ایران (تالاب گندمان) گزارش می شود. همچنین ضایعات روده ای در پرندگان آلوده مشاهده نشد.